ସମାନତାର ଅଧିକାର - ଅନୁଚ୍ଛେଦ 14 ରୁ 18

ଅନୁଚ୍ଛେଦ 14: ଆଇନ ସମ୍ମୁଖରେ ସମାନତା ଓ ଆଇନର ସମାନ ସୁରକ୍ଷା

• ବ୍ୟବସ୍ଥା: ସମସ୍ତ ନାଗରିକ ଆଇନ ସମ୍ମୁଖରେ ସମାନ ଓ ଆଇନର ସମାନ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଅଧିକାରୀ।
• ବ୍ୟାପ୍ତି: ରାଜ୍ୟ ସମେତ ସମସ୍ତ ନାଗରିକଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରଯୋଜ୍ୟ।
• ପ୍ରଧାନ ମାମଲା: Kesavananda Bharati v. State of Kerala (1973), Indira Gandhi v. Raj Narain (1975)।
• ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଟିପ୍ପଣୀ: ଅନୁଚ୍ଛେଦ 14 ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନର ଏକ ମୂଳଭୂତ ସ୍ତମ୍ଭ ଓ ଏହା ଭେଦଭାବପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଇନକୁ ଖାରଜ କରିବାରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଛି।

ଅନୁଚ୍ଛେଦ 15: ଭେଦଭାବ ନିଷେଧ

• ବ୍ୟବସ୍ଥା: ଧର୍ମ, ଜାତି, ବର୍ଣ୍ଣ, ଲିଙ୍ଗ କିମ୍ବା ଜନ୍ମସ୍ଥାନ ଆଧାରରେ ଭେଦଭାବ ନିଷିଦ୍ଧ।
• ବ୍ୟତିକ୍ରମ:
  • ସାମାଜିକ ଓ ଶିକ୍ଷାନୁସାରେ ପଛୁଆ ବର୍ଗ (SEBCs)
  • କିଛି ପରିସ୍ଥିତିରେ ମହିଳା (ଉଦାହରଣସ୍ୱରୂପ, ନିଯୁକ୍ତି)
• ପ୍ରଧାନ ମାମଲା: State of Madras v. Champakam Dorairajan (1951)
• ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଟିପ୍ପଣୀ: ଅନୁଚ୍ଛେଦ 15(3) ରାଜ୍ୟକୁ ସାମାଜିକ ଓ ଶିକ୍ଷାନୁସାରେ ପଛୁଆ ବର୍ଗ ପାଇଁ ବିଶେଷ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଏ।

ଅନୁଚ୍ଛେଦ 16: ସରକାରୀ ଚାକିରିରେ ସମାନ ସୁଯୋଗ

• ବ୍ୟବସ୍ଥା: ସମସ୍ତ ନାଗରିକଙ୍କୁ ସରକାରୀ ଚାକିରିରେ ସମାନ ସୁଯୋଗ ନିଶ୍ଚିତ କରେ।
• ବ୍ୟତିକ୍ରମ:
  • SC/ST/OBC ପାଇଁ ଆରକ୍ଷଣ
  • କିଛି ପଦରେ ମହିଳା ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ
• ପ୍ରଧାନ ମାମଲା: Indra Sawhney v. Union of India (1993)।
• ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଟିପ୍ପଣୀ: ଅନୁଚ୍ଛେଦ 16(4) ସରକାରୀ ଚାକିରିରେ ଆରକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଅନୁମତି ଦିଏ।

ଅନୁଚ୍ଛେଦ ୧୭: ଅସ୍ପୃଶ୍ୟତାର ବିଲୋପ

• ବ୍ୟବସ୍ଥା: ଅସ୍ପୃଶ୍ୟତା ବିଲୋପ ହୋଇଛି ଏବଂ ଏହାର ଅଭ୍ୟାସ ନିଷିଦ୍ଧ।
• ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଟିପ୍ପଣୀ: ଏହି ଅନୁଚ୍ଛେଦ ସାମାଜିକ ସଂସ୍କାର ପାଇଁ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସାଧନ ଏବଂ ଜାତିଭିତିକ ଭେଦଭାବକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଛି।

ଅନୁଚ୍ଛେଦ ୧୮: ଉପାଧିର ବିଲୋପ

• ବ୍ୟବସ୍ଥା: କୌଣସି ନାଗରିକଙ୍କୁ କୌଣସି ରାଜକୀୟ ଉପାଧି ପ୍ରଦାନ କରାଯିବ ନାହିଁ।
• ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଟିପ୍ପଣୀ: ବିଶେଷାଧିକାରପ୍ରାପ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଶ୍ରେଣୀ ସୃଷ୍ଟିକୁ ରୋକେ।

ସ୍ୱାଧୀନତା ଓ ବାକ୍ୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ଅଧିକାର - ଅନୁଚ୍ଛେଦ ୧୯ (୬ଟି ଅଧିକାର)

ଅନୁଚ୍ଛେଦ ୧୯: ଛଅଟି ମୌଳିକ ସ୍ୱାଧୀନତା

ଅନୁଚ୍ଛେଦ 19 ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ

• ଅନୁଚ୍ଛେଦ 19(2): ନିମ୍ନଲିଖିତ ସ୍ୱାର୍ଥରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଲାଗୁ କରାଯାଇପାରେ:
  • ଭାରତର ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ ଓ ଅଖଣ୍ଡତା
  • ରାଜ୍ୟର ସୁରକ୍ଷା
  • ବିଦେଶୀ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କ ସହିତ ସୌହାର୍ଦ୍ଧପୂର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ପର୍କ
  • ସାଧାରଣ ଶୃଙ୍ଖଳା
  • ଶିଷ୍ଟତା ଓ ନୈତିକତା
  • ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ନୈତିକତା

ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମାମଲା

• State of Bombay v. Fernandes (1951): ଯେ କୌଣସି ବ୍ୟବସାୟ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଅଧିକାରକୁ ସମର୍ଥନ ଦେଇଥିଲା।
• Kesavananda Bharati v. State of Kerala (1973): “ମୌଳିକ ଗଠନ ତତ୍ତ୍ୱ” ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲା।
• Indira Gandhi v. Raj Narain (1975): ନିର୍ବାଚନୀ ଦୁର୍ନୀତିକୁ ବାତିଲ କରିବା ପାଇଁ ଅନୁଚ୍ଛେଦ 19 ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥିଲା।

ଶୋଷଣ ବିରୋଧୀ ଅଧିକାର - ଅନୁଚ୍ଛେଦ 20 ରୁ 24

ଅନୁଚ୍ଛେଦ 20: ଦୋଷସିଦ୍ଧ ଓ ଆଇନଗତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମ୍ପର୍କରେ ସୁରକ୍ଷା

• ବ୍ୟବସ୍ଥା: ଏକ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ କୋର୍ଟ ଦ୍ୱାରା ବିଚାରଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ ଏପରି ଅପରାଧ ପାଇଁ ଦୋଷସିଦ୍ଧ ହେବାରୁ ରୋକେ।
• ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା:
  • କେହି ବି ବ୍ୟକ୍ତି ବର୍ତ୍ତମାନ ବଳବତ୍ତର କୌଣସି ଆଇନ ଉଲ୍ଲଂଘନ ବ୍ୟତୀତ ଅପରାଧରେ ଦୋଷସିଦ୍ଧ ହେବେ ନାହିଁ।
  • କେହି ବି ବ୍ୟକ୍ତି ଏକ ଅପରାଧ ପାଇଁ ଦୁଇଥର ଦଣ୍ଡିତ ହେବେ ନାହିଁ।
  • କାହାକୁ ବି ନିଜ ବିରୁଦ୍ଧରେ ସାକ୍ଷୀ ହେବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରାଯିବ ନାହିଁ।

ଅନୁଚ୍ଛେଦ 21: ଜୀବନ ଓ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ୱାଧୀନତାର ସୁରକ୍ଷା

• ବ୍ୟବସ୍ଥା: କେହି ବି ବ୍ୟକ୍ତି ଆଇନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ବ୍ୟତୀତ ଜୀବନ କିମ୍ବା ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ୱାଧୀନତାରୁ ବଞ୍ଚିତ ହେବେ ନାହିଁ।
• ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମାମଲା:
  • Maneka Gandhi v. Union of India (1978): ଅନୁଚ୍ଛେଦ 21 ର ବ୍ୟାପକତା ଭ୍ରମଣ ଅଧିକାର ସମେତ ବିସ୍ତାର କରିଥିଲା।
  • Olga Tellis v. Bombay Municipal Corporation (1985): ଜୀବିକା ଅଧିକାରକୁ ଅନୁଚ୍ଛେଦ 21 ର ଅଂଶ ବୋଲି ସ୍ୱୀକୃତି ଦେଇଥିଲା।

ଅନୁଚ୍ଛେଦ 22: ଗିରଫ ଓ ବନ୍ଦୁଜ ବିରୁଦ୍ଧରେ ସୁରକ୍ଷା

• ବ୍ୟବସ୍ଥା: ଯାଦୃଚ୍ଛିକ ଗିରଫ ଓ ବନ୍ଦୁଜକୁ ରୋକେ।
• ଦୁଇ ପ୍ରକାର ବନ୍ଦୁଜ:
  • ଦଣ୍ଡମୂଳକ ବନ୍ଦୁଜ: ଅପରାଧ ପାଇଁ ଦୋଷୀ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହେବା ପରେ ଦଣ୍ଡ ସ୍ୱରୂପ ବନ୍ଦୁଜ।
  • ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ବନ୍ଦୁଜ: ଭବିଷ୍ୟତ ଅପରାଧ ଠାରୁ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ମୁକଦ୍ମା ବିନା ବନ୍ଦୁଜ।
• ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା:
  • ଗିରଫ କାରଣ ଜାଣିବାର ଅଧିକାର।
  • ଆଇନ ପ୍ରକାଶକଙ୍କୁ ପରାମର୍ଶ କରିବାର ଅଧିକାର।
  • 24 ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ମ୍ୟାଜିଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ ଆଗରେ ଉପସ୍ଥାପିତ ହେବାର ଅଧିକାର।
  • ବନ୍ଦୁଜର ବୈଧତା ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରିବାର ଅଧିକାର।

ଅନୁଚ୍ଛେଦ 23: ମାନବ ବ୍ୟବସାୟ ଓ ବଳପୂର୍ବକ ଶ୍ରମ ଉପରେ ନିଷେଧ

• ବ୍ୟବସ୍ଥା: ମାନବ ବ୍ୟବସାୟ, ବଳପୂର୍ବକ ଶ୍ରମ ଓ ବନ୍ଧୁଆ ଶ୍ରମକୁ ନିଷିଦ୍ଧ କରେ।
• ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଟିପ୍ପଣୀ: ଅନୁଚ୍ଛେଦ 23 ସାମାଜିକ ନ୍ୟାୟ ଓ ଶ୍ରମିକ ଅଧିକାର ପାଇଁ ଏକ ମୁଖ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା।

ଅନୁଚ୍ଛେଦ 24: ଶିଶୁ ନିଯୁକ୍ତି ଉପରେ ନିଷେଧ

• ବ୍ୟବସ୍ଥା: 14 ବର୍ଷ ତଳେ ଶିଶୁଙ୍କୁ କାରଖାନା, ଖଣି କିମ୍ବା ବିପଜ୍ଜନକ କାମରେ ନିଯୁକ୍ତି ଉପରେ ନିଷେଧ।
• ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଟିପ୍ପଣୀ: ଶିଶୁଙ୍କୁ ଶୋଷଣରୁ ରକ୍ଷା କରେ।

ଧର୍ମ ଅଧିକାର - ଅନୁଚ୍ଛେଦ 25 ରୁ 28

ଅନୁଚ୍ଛେଦ 25: ଅନ୍ତଃକରଣ ସ୍ୱାଧୀନତା ଓ ଧର୍ମ ଅଭ୍ୟାସ ସ୍ୱାଧୀନତା

• ବ୍ୟବସ୍ଥା: ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାଗରିକଙ୍କର ଧର୍ମ ପ୍ରକାଶ, ଅଭ୍ୟାସ ଓ ପ୍ରଚାର କରିବାର ସ୍ୱାଧୀନତା ଅଛି।
• ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟମ:
  • ଘୃଣା ଉଭେଇବା କିମ୍ବା ସାଧାରଣ ଶାନ୍ତି ଭଙ୍ଗ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।
  • ସମ୍ବିଧାନ କିମ୍ବା ଦେଶର ଆଇନ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।

ଅନୁଚ୍ଛେଦ 26: ଧାର୍ମିକ କାର୍ଯ୍ୟ ପରିଚାଳନାର ସ୍ୱାଧୀନତା

• ବ୍ୟବସ୍ଥା: ପ୍ରତ୍ୟେକ ଧାର୍ମିକ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ନିଜେ ପରିଚାଳନା କରିବାର ଅଧିକାର ଅଛି।
• ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଟିପ୍ପଣୀ: ଧାର୍ମିକ ଓ ଦାନଧର୍ମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ଗଠନ ଓ ରକ୍ଷଣ କରିବାର ଅଧିକାର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।

ଅନୁଚ୍ଛେଦ 27: ଧାର୍ମିକ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ କର ଦେବାରୁ ସ୍ୱାଧୀନତା

• ବ୍ୟବସ୍ଥା: କେହି ବି ବ୍ୟକ୍ତି କୌଣସି ଧର୍ମର ପ୍ରଚାର ପାଇଁ କର ଦେବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେବେ ନାହିଁ।
• ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଟିପ୍ପଣୀ: ରାଜ୍ୟର ଧାର୍ମିକ ନିରପେକ୍ଷତା ନିଶ୍ଚିତ କରେ।

ଅନୁଚ୍ଛେଦ 28: ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନରେ ଧାର୍ମିକ ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣରୁ ସ୍ୱାଧୀନତା

• ବ୍ୟବସ୍ଥା: ରାଜ୍ୟ ଅର୍ଥ ପ୍ରାପ୍ତ ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନରେ ଅଭିଭାବକଙ୍କ ସମ୍ମତି ବିନା କୌଣସି ଧାର୍ମିକ ଶିକ୍ଷା ଦିଆଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।
• ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଟିପ୍ପଣୀ: ଧର୍ମନିରପେକ୍ଷ ଶିକ୍ଷାର ଅଧିକାରକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦିଏ।

ସଂସ୍କୃତି ଓ ଶିକ୍ଷା ଅଧିକାର - ଅନୁଚ୍ଛେଦ 29 ରୁ 30

ଅନୁଚ୍ଛେଦ 29: ଅଲ୍ପସଂଖ୍ୟକଙ୍କ ସ୍ୱାର୍ଥ ସୁରକ୍ଷା

• ବ୍ୟବସ୍ଥା: ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଲ୍ପସଂଖ୍ୟକ ସମୁଦାୟର ନିଜ ଭାଷା, ଲିପି ଓ ସଂସ୍କୃତି ସଂରକ୍ଷଣ କରିବାର ଅଧିକାର ଅଛି।
• ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଟିପ୍ପଣୀ: ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଓ ପରିଚାଳନା କରିବାର ଅଧିକାର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।

ଅନୁଚ୍ଛେଦ 30: ଅଲ୍ପସଂଖ୍ୟକଙ୍କ ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଅଧିକାର

• ବ୍ୟବସ୍ଥା: ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଲ୍ପସଂଖ୍ୟକ ସମୁଦାୟର ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଓ ପରିଚାଳନା କରିବାର ଅଧିକାର ଅଛି।
• ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଟିପ୍ପଣୀ: ଧାର୍ମିକ ଓ ଭାଷାଗତ ଅଲ୍ପସଂଖ୍ୟକଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରଯୋଜ୍ୟ।

ସାମ୍ବିଧାନିକ ଉପଚାର ଅଧିକାର - ଅନୁଚ୍ଛେଦ 32 (ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ରି�), ଅନୁଚ୍ଛେଦ 226 (ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ରିଟ)

ଅନୁଚ୍ଛେଦ 32: ସମ୍ବିଧାନିକ ଉପଚାରର ଅଧିକାର

• ବ୍ୟବସ୍ଥା: ମୌଳିକ ଅଧିକାରମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟାନ୍ବୟନ ପାଇଁ ସୁପ୍ରିମ୍ କୋର୍ଟକୁ ରାଇଟ୍ ଜାରି କରିବାର କ୍ଷମତା ଦିଏ।
• ରାଇଟ୍‌ମାନେ: ହେବିଆସ କର୍ପସ୍, ମାଣ୍ଡାମସ୍, ପ୍ରୋହିବିସନ୍, କୋାାରେଣ୍ଟୋ, ସର୍ଟିଓରାରି।
• ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଟିପ୍ପଣୀ: ଅନୁଚ୍ଛେଦ 32କୁ ପ୍ରାୟତଃ ସମ୍ବିଧାନର “ହୃଦୟ ଓ ଆତ୍ମା” ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଅନୁଚ୍ଛେଦ 226: ସମ୍ବିଧାନିକ ଉପଚାରର ଅଧିକାର (ହାଇକୋର୍ଟ)

• ବ୍ୟବସ୍ଥା: ହାଇକୋର୍ଟମାନେ ମୌଳିକ ଅଧିକାରମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟାନ୍ବୟନ ପାଇଁ ରାଇଟ୍ ଜାରି କରିବାର କ୍ଷମତା ରଖନ୍ତି।
• ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଟିପ୍ପଣୀ: ହାଇକୋର୍ଟମାନେ ମୌଳିକ ଅଧିକାର ସହିତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଧିକାରମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟାନ୍ବୟନ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ରାଇଟ୍ ଜାରି କରିପାରନ୍ତି।

ଅନୁଚ୍ଛେଦ 33, 34, 35ର ବ୍ୟବସ୍ଥାମାନେ

ଅନୁଚ୍ଛେଦ 33: ସଂସଦ କେନ୍ଦ୍ର ସେବା ସମ୍ବନ୍ଧରେ ମୌଳିକ ଅଧିକାରମାନଙ୍କୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିପାରେ

• ବ୍ୟବସ୍ଥା: ସଂସଦ କେନ୍ଦ୍ର ସେବାରେ ନିୟୁକ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୌଳିକ ଅଧିକାରମାନଙ୍କୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିପାରେ।
• ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଟିପ୍ପଣୀ: ଏହି ଅନୁଚ୍ଛେଦ କେତେକ ଶ୍ରେଣୀର କର୍ମଚାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୌଳିକ ଅଧିକାରମାନଙ୍କୁ ସ୍ଥଗିତ କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଏ।

ଅନୁଚ୍ଛେଦ 34: ଏହି ଅଂଶଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦତ୍ତ ଅଧିକାରମାନଙ୍କର ସମର ଆଇନ ଲାଗୁ ଥିବାବେଳେ ବ୍ୟବସ୍ଥା

• ବ୍ୟବସ୍ଥା: ଭାରତର କୌଣସି ଅଞ୍ଚଳରେ ସମର ଆଇନ ଲାଗୁ ଥିବାବେଳେ ସେହି ସମୟରେ କରାଯାଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରତିଶ୍ରୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରେ।
• ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଟିପ୍ପଣୀ: ସଂସଦ ସେହି ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୟ ଦେଇପାରେ, ଯେଉଁମାନେ ସେହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଶୃଙ୍ଖଳା ରକ୍ଷା କିମ୍ବା ପୁନଃସ୍ଥାପନ ସମ୍ବନ୍ଧରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ।
• ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣ: ଏହି ଅନୁଚ୍ଛେଦ ରାଜ୍ୟ ସରକାରମାନଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ସେବାରେ ନିୟୁକ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କର ମୌଳିକ ଅଧିକାରମାନଙ୍କୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବାର ଅଧିକାର ଦିଏନାହିଁ।

ଅନୁଚ୍ଛେଦ ୩୫: ସଂସଦ ସଂଘ ଓ ରାଜ୍ୟ ଅଧୀନ ସେବା ସମ୍ବନ୍ଧରେ ମୌଳିକ ଅଧିକାରକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିପାରିବ

• ବ୍ୟବସ୍ଥା: ଅନୁଚ୍ଛେଦ ୩୩ ଓ ୩୪ ର ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଏକାତ୍ର କରେ।
• ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଟିପ୍ପଣୀ: ଏହି ଅନୁଚ୍ଛେଦ ବଳବତ୍ତର ନାହିଁ ଏବଂ ଏହାକୁ ଅନୁଚ୍ଛେଦ ୩୩ ଓ ୩୪ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିସ୍ଥାପିତ କରାଯାଇଛି।

ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟସମୂହର ସାରାଂଶ

ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନମାନେ (SSC, RRB)

• ସମ୍ବିଧାନର ହୃଦୟ ଓ ଆତ୍ମା କେଉଁଟି?
  → ଅନୁଚ୍ଛେଦ 32 (ସମ୍ବିଧାନିକ ଉପଚାରର ଅଧିକାର)

• କେଉଁ ଅନୁଚ୍ଛେଦ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟତାକୁ ବିଲୋପ କରେ?
  → ଅନୁଚ୍ଛେଦ 17

• କେଉଁ ଅନୁଚ୍ଛେଦ ଯେକୌଣସି ବୃତ୍ତି ଅଭ୍ୟାସ କରିବାର ଅଧିକାର ଦିଏ?
  → ଅନୁଚ୍ଛେଦ 19(1)(g)

• କେଉଁ ଅନୁଚ୍ଛେଦ 14 ବର୍ଷ ତଳେ ଶିଶୁମାନେ ନିଯୁକ୍ତି ଉପରେ ନିଷେଧ ଲାଗୁ କରେ?
  → ଅନୁଚ୍ଛେଦ 24

• କେଉଁ ଅନୁଚ୍ଛେଦ ରାଜ୍ୟକୁ SC/ST/OBC ପାଇଁ ବିଶେଷ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଏ?
  → ଅନୁଚ୍ଛେଦ 15(3)

• କେଉଁ ଅନୁଚ୍ଛେଦ ଅଲ୍ପସଂଖ୍ୟକମାନେ ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ ସ୍ଥାପନ କରିବାର ଅଧିକାର ଦିଏ?
  → ଅନୁଚ୍ଛେଦ 30

• କେଉଁ ଅନୁଚ୍ଛେଦକୁ “ମୌଳିକ ଗଠନ ତତ୍ତ୍ୱ” ବୋଲି ଜଣାଯାଏ?
  → ଅନୁଚ୍ଛେଦ 368 (ସିଧାସଳଖ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ Kesavananda Bharati v. State of Kerala ସହ ସମ୍ପର୍କିତ)