ସାର୍ବଜନୀନ କ୍ଷେତ୍ର ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ
ସରକାରୀ ବ୍ୟାଙ୍କମାନେ
ସରକାରୀ ବ୍ୟାଙ୍କମାନେ (PSBs) ଭାରତର ବ୍ୟାପାରିକ ବ୍ୟାଙ୍କମାନେ ଅଟନ୍ତି ଯାହାକୁ ଭାରତ ସରକାର ମାଲିକାନା ଓ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ଭାରତୀୟ ଆର୍ଥିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ବ୍ୟକ୍ତି, ବ୍ୟବସାୟ ଓ ସରକାରଙ୍କୁ ବିସ୍ତୃତ ବ୍ୟାଙ୍କିଂ ସେବା ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।
ଭାରତରେ ସରକାରୀ ବ୍ୟାଙ୍କମାନଙ୍କର ଇତିହାସ
ଭାରତରେ PSB ମାନଙ୍କର ଇତିହାସ ୨୦ ଶତାବ୍ଦୀର ଆରମ୍ଭ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଫେରିଯାଏ, ଯେତେବେଳେ ଭାରତ ସରକାର ୧୯୨୧ ରେ ଇମ୍ପେରିଆଲ ବ୍ୟାଙ୍କ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ। ୧୯୪୭ ରେ ଭାରତ ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ, ସରକାର ଅନେକ ଘରୋଇ ବ୍ୟାଙ୍କକୁ ଜାତୀୟକରଣ କଲେ ଓ ନୂତନ PSB ଗଠନ କଲେ ଆର୍ଥିକ ଉନ୍ନତି ଓ ଆର୍ଥିକ ସମାନତା ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ପାଇଁ।
ଭାରତରେ ସରକାରୀ ବ୍ୟାଙ୍କମାନଙ୍କର ଭୂମିକା
PSB ମାନେ ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥନୀତିରେ ଏକ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି:
- ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ ଓ ନିମ୍ନ ଆୟ ବର୍ଗ ସମେତ ବହୁ ଲୋକଙ୍କୁ ଆର୍ଥିକ ସେବା ପ୍ରଦାନ କରିବା।
- ସଞ୍ଚୟ ସଂଗ୍ରହ କରି ତାହାକୁ ଉତ୍ପାଦକ ବିନିଯୋଗରେ ପ୍ରବାହିତ କରିବା।
- ଆର୍ଥିକ ସମାନତା ଓ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଦୂରୀକରଣ ଭଳି ସରକାରୀ ନୀତି ଓ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମକୁ ସମର୍ଥନ କରିବା।
- ଆର୍ଥିକ ବୃଦ୍ଧି ଓ ଉନ୍ନତି ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦେବା।
ସରକାରୀ ବ୍ୟାଙ୍କମାନେ ସାମ୍ନା କରୁଥିବା ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ
ଭାରତରେ PSB ମାନେ ଅନେକ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ସାମ୍ନା କରନ୍ତି, ଯେପରିକି:
- ବେସରକାରୀ ବ୍ୟାଙ୍କ ଓ ବେସରକାରୀ ଆର୍ଥିକ ସଂସ୍ଥା (NBFC) ଠାରୁ ପ୍ରତିଯୋଗିତା: ପ୍ରକଳ୍ପ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ବେସରକାରୀ ବ୍ୟାଙ୍କ ଓ NBFC ଠାରୁ ତୀବ୍ର ପ୍ରତିଯୋଗିତାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୁଅନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ନୂଆ ଉତ୍ପାଦ ଓ ସେବା ଦେଇଥାନ୍ତି ଓ ଅଧିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ଖର୍ଚ୍ଚ କାଠାମୋ ରଖିଥାନ୍ତି।
- ଅଧିକ ଅସୁସ୍ଥ ସମ୍ପତ୍ତି (NPAs): ପ୍ରକଳ୍ପ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକରେ ବେସରକାରୀ ବ୍ୟାଙ୍କଠାରୁ ଅଧିକ NPAs ରହିଛି, ଯାହା ସେମାନଙ୍କ ଲାଭ ଓ ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥାୟିତ୍ୱକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ।
- ସରକାର ହସ୍ତକ୍ଷେପ: ପ୍ରକଳ୍ପ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ଅନେକ ସମୟରେ ସରକାରୀ ହସ୍ତକ୍ଷେପର ଶିକାର ହୁଅନ୍ତି, ଯାହା ସେମାନଙ୍କ ସ୍ୱାୟତ୍ତ ଓ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଗ୍ରହଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ।
- ନୂଆଚାର ଅଭାବ: ପ୍ରକଳ୍ପ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ନୂଆ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଗ୍ରହଣ ଓ ନୂଆଚାର କରିବାରେ ଧୀର ବୋଲି ସମାଲୋଚିତ ହୁଅନ୍ତି, ଯାହା ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ସ୍ଥାନକୁ ବାଧା ଦେଇପାରେ।
ପ୍ରକଳ୍ପ ବ୍ୟାଙ୍କରେ ସୁଧାର
ଭାରତ ସରକାର PSB ଗୁଡ଼ିକର କାର୍ଯ୍ୟଦକ୍ଷତା ଓ ସମ୍ଭାବନା ବଢାଇବା ପାଇଁ ବହୁତ ସୁଧାର କାର୍ଯ୍ୟ ହାତକୁ ନେଇଛନ୍ତି, ଯେପରିକି:
- ମିଳନ ଓ ଏକାକାର: ସରକାର ବଡ଼ ଓ ଶକ୍ତ ବ୍ୟାଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ବହୁତ PSB କୁ ମିଳାଇଦେଇଛନ୍ତି।
- ପୁନଃମୂଲଧନ: ସରକାର PSB ଗୁଡ଼ିକର ଆର୍ଥିକ ଶକ୍ତି ବଢାଇବା ପାଇଁ ମୂଲଧନ ସହାୟତା ଦେଇଛନ୍ତି।
- ଶାସନ ସୁଧାର: ସରକାର PSB ଗୁଡ଼ିକର ସ୍ୱାୟତ୍ତ ଓ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଗ୍ରହଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଉନ୍ନତ କରିବା ପାଇଁ ଶାସନ ସୁଧାର ଆଣିଛନ୍ତି।
- ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଗ୍ରହଣ: PSB ଗୁଡ଼ିକୁ ନୂଆ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଗ୍ରହଣ ଓ ଡିଜିଟାଲ ଅଧାରଭୂତି ଉନ୍ନତ କରିବାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରାଯାଉଛି।
ଉପସଂହାର
ସରକାରୀ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ଭାରତୀୟ ଆର୍ଥିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ନିଭାଉଛନ୍ତି ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ଉନ୍ନତି ଓ ବିକାଶରେ ଅବଦାନ ଦେଉଛନ୍ତି। ତଥାପି, ସେମାନେ ପ୍ରତିଯୋଗିତା, ଉଚ୍ଚ NPA, ସରକାରୀ ହସ୍ତକ୍ଷେପ ଓ ନବସୃଷ୍ଟିର ଅଭାବ ସମେତ ବିଭିନ୍ନ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛନ୍ତି। ଭାରତ ସରକାର ଏହି ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜଗୁଡ଼ିକୁ ସମାଧାନ କରିବା ଓ ସରକାରୀ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମତା ଉନ୍ନତ କରିବା ପାଇଁ ବହୁ ସଂସ୍କାର କାର୍ଯ୍ୟ ହାତକୁ ନେଇଛନ୍ତି।
BETA
